Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu klinicznego, podczas którego omawiane są zgłaszane trudności, historia rozwoju, stan zdrowia oraz dotychczasowe funkcjonowanie pacjenta. Warto zabrać na wizytę posiadaną dokumentację medyczną, psychologiczną, pedagogiczną lub szkolną, ponieważ stanowi ona ważne źródło informacji wspierających proces diagnostyczny.

Diagnoza ma charakter kompleksowy i najczęściej obejmuje kilka spotkań. W zależności od celu badania wykorzystywane są standaryzowane testy psychologiczne i neuropsychologiczne, obserwacja kliniczna oraz kwestionariusze diagnostyczne.

W przypadku osób dorosłych i seniorów diagnoza neuropsychologiczna służy szczegółowej ocenie funkcjonowania poznawczego, w tym pamięci, uwagi, funkcji wykonawczych, języka oraz zdolności wzrokowo-przestrzennych. Jej celem jest określenie charakteru zgłaszanych trudności oraz różnicowanie zmian związanych z naturalnym procesem starzenia się od łagodnych zaburzeń poznawczych czy objawów chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera. W przypadku osób starszych istotnym elementem procesu jest również rozmowa z bliską osobą, która może dostarczyć dodatkowych informacji dotyczących zmian obserwowanych w codziennym funkcjonowaniu.

Diagnoza neuropsychologiczna dzieci i młodzieży pozwala na szczegółową ocenę rozwoju oraz funkcjonowania procesów poznawczych, takich jak uwaga, pamięć, funkcje wykonawcze, myślenie, percepcja wzrokowo-przestrzenna czy funkcje językowe. Badanie pomaga określić mocne strony dziecka oraz zidentyfikować obszary wymagające wsparcia. Szczególne znaczenie ma w przypadku trudności szkolnych, problemów z koncentracją, podejrzenia ADHD, zaburzeń ze spektrum autyzmu, specyficznych trudności w uczeniu się, a także następstw chorób neurologicznych

W diagnozie dzieci i młodzieży pierwszym etapem jest wywiad przeprowadzany z rodzicem lub opiekunem. Pozwala on na uzyskanie pełniejszego obrazu rozwoju dziecka, jego funkcjonowania w domu, szkole oraz relacjach społecznych.

W przypadku diagnozy ADHD oraz spektrum autyzmu szczególną uwagę poświęca się ocenie funkcjonowania w różnych środowiskach. Zgodnie z aktualnymi standardami diagnostycznymi konieczne jest zebranie informacji zarówno od rodziców, jak i nauczycieli, ponieważ objawy powinny być widoczne w więcej niż jednym obszarze życia. W tym celu wykorzystywane są m.in. wystandaryzowane kwestionariusze diagnostyczne, takie jak Conners czy ASRS, które stanowią ważne uzupełnienie wywiadu oraz obserwacji klinicznej.

Po zakończeniu procesu diagnostycznego pacjent otrzymuje szczegółowe omówienie wyników oraz pisemną opinię zawierającą interpretację uzyskanych rezultatów i zalecenia dotyczące dalszego postępowania diagnostycznego, terapeutycznego lub terapii neuropsychologicznej.

Jak przebiega diagnoza psychologiczna i neuropsychologiczna